ದೇಶ
Akshay Urja Diwas 2026: 500 GW ಗುರಿಯತ್ತ ಭಾರತ; ಸೌರ-ಪವನ ಶಕ್ತಿಗೆ ಭಾರೀ ಒತ್ತು
ನವದೆಹಲಿ: Akshay Urja Diwas 2026 ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನದ ಬಳಕೆ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕುರಿತು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ **ಭಾರತೀಯ ಅಕ್ಷಯ ಉರ್ಜಾ ದಿನ (Akshay Urja Diwas)**ವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 20ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಈ ದಿನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಸೌರ, ಪವನ, ಜಲ, ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ ಸೇರಿದಂತೆ ಪರ್ಯಾಯ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಷದ ಅಕ್ಷಯ ಉರ್ಜಾ ದಿನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಭಾರತವು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 500 GW ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಾಧಿಸುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
2030ರ ಗುರಿಗೂ ಮುನ್ನ ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು 2025ರ ಜೂನ್ ವೇಳೆಗೆ ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇ.50ರಷ್ಟು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಮೂಲಗಳ ಪಾಲನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತ್ತು. ನಿಗದಿತ ಗುರಿಗಿಂತ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಈ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ತಲುಪಿರುವುದು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.
ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಮೂಲಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಅಣು ವಿದ್ಯುತ್ನಂತಹ ಇತರ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಮೂಲಗಳಿಗೂ ಭಾರತ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ಸೌರಶಕ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆದ್ಯತೆ
ಭಾರತದ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. 2025ರಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 48,436 MW ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 37,945 MW ಸೌರಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು 6,347 MW ಪವನಶಕ್ತಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸೇರಿದೆ.
2026ರಲ್ಲಿಯೂ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಜೂನ್ 2026ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ಸೌರ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸುಮಾರು 162 GW ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿದ್ದು, ವರ್ಷದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲೇ 26.3 GW ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಭಾರತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸುಮಾರು 57 GW ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿದೆ.
500 GW ಗುರಿಯತ್ತ ಭಾರತ
2030ರ ವೇಳೆಗೆ 500 GW ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಕೇವಲ ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಸರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಬ್ಯಾಟರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಹಾಗೂ ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಅದನ್ನು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಲುಪಿಸಲು ಬಲಿಷ್ಠ ವಿದ್ಯುತ್ ಗ್ರಿಡ್ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ Green Energy Corridor ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸರಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಬ್ಯಾಟರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಗ್ರಿಡ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು
ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು ಭಾರತದ ಪಾಲಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅವಕಾಶವಾದರೂ ಕೆಲವು ಸವಾಲುಗಳನ್ನೂ ತಂದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಹಗಲಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಗತ್ಯ.
ಹೀಗಾಗಿ Battery Energy Storage Systems, Pumped Storage Projects ಮತ್ತು ಇತರ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಗ್ರಿಡ್ಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಏರಿಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ಆಮದು ಇಂಧನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ
ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲದಂತಹ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಿಗಲಿದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಗೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಳಿತ ಉಂಟಾದಾಗ ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.
ಅಕ್ಷಯ ಉರ್ಜಾ ದಿನದ ಮಹತ್ವ
ಅಕ್ಷಯ ಉರ್ಜಾ ದಿನ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿರದೆ ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯದ ಇಂಧನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿದೆ. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೌರ ಫಲಕ ಅಳವಡಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳ ಬಳಕೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಉಳಿತಾಯ, ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಹಾಗೂ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಸ್ತರಣೆಯವರೆಗೆ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
2030ರ 500 GW ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಗುರಿಯತ್ತ ಭಾರತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಷಯ ಉರ್ಜಾ ದಿನವು ದೇಶದ ಇಂಧನ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ವಿದ್ಯುತ್ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ.