ದೇಶ
EV ಬ್ಯಾಟರಿ ಕಸವಲ್ಲ, ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಸಂಪತ್ತು! ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲು
ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ ಬಳಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಬಳಸಿ ಬಿಸಾಡುವ ಅಥವಾ ವಾಹನಗಳಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುವ EV ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ. ಹಳೆಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ತ್ಯಾಜ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಮೂಲ್ಯ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ವರದಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. NITI Aayog 2026ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಬೇಡಿಕೆ 2025ರ 29 GWhನಿಂದ 2035ರ ವೇಳೆಗೆ 248 GWhಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
EV Batteries
2030ರ ವೇಳೆಗೆ EV ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಏರಿಕೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ ಬಳಕೆಯ ವೇಗ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇವಿ ಮಾರಾಟವು 2016ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50,000 ವಾಹನಗಳಿಂದ 2024ರಲ್ಲಿ 20.8 ಲಕ್ಷ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಒಟ್ಟು ವಾಹನ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ ಪಾಲನ್ನು ಶೇ 30ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನೂ ಭಾರತ ಹೊಂದಿದೆ. ಇವಿ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಲಿದೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಈ ವಾಹನಗಳ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಬಳಕೆಯ ಹಂತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಲಿದೆ.
ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೂಲ್ಯ ಖನಿಜಗಳಿವೆ
ಇವಿ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಮಹತ್ವ ಕೇವಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಥಿಯಂ, ಕೋಬಾಲ್ಟ್, ನಿಕಲ್, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫೈಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ಮರುಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.
ಈ ಖನಿಜಗಳು ಹೊಸ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅವುಗಳಿಂದ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದರೆ, ಹೊಸ ಬ್ಯಾಟರಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು.
NITI Aayog ಕೂಡ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲಿಥಿಯಂ, ಕೋಬಾಲ್ಟ್, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫೈಟ್ನಂತಹ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ.
ವಿದೇಶಿ ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ
ಭಾರತದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನ ವಲಯ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದ ಬ್ಯಾಟರಿ ಸೆಲ್ ಬೇಡಿಕೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಇನ್ನೂ ಆಮದುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಂದ ಲಿಥಿಯಂ, ನಿಕಲ್, ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವುದು ದೇಶೀಯ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವೂ ಸಿಗಬಹುದು.
ಬ್ಯಾಟರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ‘ಸರ್ಕ್ಯುಲರ್ ಎಕಾನಮಿ’
ಇವಿ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಮರುಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ ಇದು ಸರ್ಕ್ಯುಲರ್ ಎಕಾನಮಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಬಳಸಿ ನಂತರ ತ್ಯಜಿಸುವ ಬದಲು, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದು ಸರ್ಕ್ಯುಲರ್ ಎಕಾನಮಿಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಂದ ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಬ್ಯಾಟರಿ ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬಿಸಾಡುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ
ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಸದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ತಪ್ಪಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಹೀಗಾಗಿ ಬಳಕೆಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಇವಿ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಮರುಬಳಕೆ ಅಥವಾ ಮರುಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ಉತ್ಪಾದಕರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನೂ ತಜ್ಞರು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆ ಅವಕಾಶ
ಇವಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ವಲಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಬ್ಯಾಟರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಪರೀಕ್ಷೆ, ಮರುಬಳಕೆ, ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಗಳು ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಇದರೊಂದಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು. ಬ್ಯಾಟರಿ ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹೂಡಿಕೆಗೂ ಇದು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಬಹುದು.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇವಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ಮರುಬಳಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ, ವಾಹನ ತಯಾರಕರು, ಬ್ಯಾಟರಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮರುಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಹಕಾರ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. WRI India ಕೂಡ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನೀತಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವಿವಿಧ ಪಾಲುದಾರರ ಸಹಕಾರ ಹಾಗೂ ಬಲವಾದ ಮರುಬಳಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
2030ರ ವೇಳೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಟರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ
ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. NITI Aayogನ ಹಿಂದಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 2022ರಿಂದ 2030ರವರೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 128 GWh ಬ್ಯಾಟರಿ ಮರುಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ ಪಾಲು ಸುಮಾರು 59 GWh ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಇದು ಇವಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ವಲಯದ ಭವಿಷ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವಿ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಬ್ಯಾಟರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವೂ ಹೆಚ್ಚಲಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಲಿದೆ.
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭ
ಇವಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ಹಣ ಗಳಿಸುವುದಲ್ಲ. ಇದು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಭದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಉಪಯುಕ್ತ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಖನಿಜಗಳ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಬ್ಯಾಟರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಇವಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗಬಹುದು.
ಹೀಗಾಗಿ ಇವಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತ ಕೇವಲ ಹೊಸ ವಾಹನಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲೂ ಇರಲಿದೆ. ಸೂಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪುಗೊಂಡರೆ ಬಳಸಿ ಬಿಸಾಡಿದ ಇವಿ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯದ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.