UPI MDR: ₹2,000 ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾವತಿಗೆ 0.4% ಶುಲ್ಕವೇ? ₹5,000, ₹10,000ಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು?

ನವದೆಹಲಿ: ಯುಪಿಐ (UPI) ಮೂಲಕ ಹಣ ಪಾವತಿಸುವ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರಿಗೆ ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್ ರೇಟ್ (MDR) ಕುರಿತು ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯುಪಿಐ ಬಳಸಿದರೆ 0.4% ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಬೇಕೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಲವರಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್ಲಾ UPI ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೂ 0.4% ಶುಲ್ಕ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ (P2M) ನಡೆಯುವ ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ 0.4% MDR ಅನ್ವಯಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ (P2P) ನಡೆಯುವ UPI ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಮೊತ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ ಈ MDR ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

₹2,000ರವರೆಗೆ UPI ಪಾವತಿಗೆ MDR ಇಲ್ಲ

ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ₹2,000 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪಾವತಿಗಳು MDR ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿವೆ. ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸುಮಾರು 96% P2M ವಹಿವಾಟುಗಳು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಂದರೆ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ₹500, ₹1,000 ಅಥವಾ ₹2,000 ಮೌಲ್ಯದ ವಸ್ತು ಖರೀದಿಸಿ UPI ಮೂಲಕ ಹಣ ಪಾವತಿಸಿದರೆ, ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ MDR ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಇದರಿಂದ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ UPI ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾವತಿಸಿದರೆ 0.4% MDR

ನಿಗದಿತ P2M ವಹಿವಾಟು ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ 0.4% MDR ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

• ₹3,000 ಪಾವತಿ → ₹12 MDR
• ₹5,000 ಪಾವತಿ → ₹20 MDR
• ₹10,000 ಪಾವತಿ → ₹40 MDR

ಆದರೆ ₹75,000 ವರೆಗೆ ಮೊತ್ತ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ MDR ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ₹75,000 ತಲುಪಿದ ನಂತರ ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ₹300 ಎಂಬ ಮಿತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ MDR ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಏರುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಗ್ರಾಹಕರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸಬೇಕೇ?

ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರ.

MDR ಎನ್ನುವುದು ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ UPI transaction fee ಅಲ್ಲ. ಇದು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನ ಶುಲ್ಕವಾಗಿದ್ದು, ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಂದರೆ ಗ್ರಾಹಕರು ₹10,000 ಮೌಲ್ಯದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ UPI ಮೂಲಕ ಪಾವತಿಸಿದಾಗ, “₹10,000 + ₹40 UPI ಶುಲ್ಕ” ಎಂದು ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹಣ ಪಡೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ MDRನ ಸ್ವರೂಪವಲ್ಲ.

MDR ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಮೊತ್ತದಿಂದ ಕಡಿತವಾಗುವ ಶುಲ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ NPCI ನೇರವಾಗಿ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ₹50,000 ಕಳುಹಿಸಿದರೂ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲ

P2P UPI ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ MDR ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ₹5,000 ಕಳುಹಿಸಿದರೂ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ₹50,000 ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರೂ, ಈ 0.4% MDR ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಇಲ್ಲಿ ಹಣ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅದು P2P ವಹಿವಾಟಾಗುತ್ತದೆ. MDRನ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಶೂನ್ಯ MDR

ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇದೆ. UPI QR ಮೂಲಕ ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹1 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು P2PM ವರ್ಗದಡಿ ಶೂನ್ಯ MDR ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಇದರಿಂದ ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ UPI ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚದ ಪರಿಣಾಮ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ.

ರೈಲ್ವೆ, ಟೆಲಿಕಾಂ, ವಿಮೆ, ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದರ

ಎಲ್ಲಾ ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ 0.4% MDR ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ರೈಲ್ವೆ, ಟೆಲಿಕಾಂ, ವಿಮೆ, ಇಂಧನ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಒಳಹರಿವುಗಳಂತಹ ನಿಗದಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ 0.4% ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ₹5ರ ಫ್ಲಾಟ್ MDR ಅನ್ವಯಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ.

ಇದರಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ಶೇಕಡಾವಾರು ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ MDR ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ.

ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ ಮತ್ತು ಷೇರು ವಹಿವಾಟಿಗೆ 0.02%

ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್, ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್, ಸ್ಟಾಕ್‌ಬ್ರೋಕರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡೀಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ 0.02% MDR ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ₹300 ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ 0.4% ದರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸರಿಯಾದ ಅರ್ಥವಲ್ಲ.

ಸರಾಸರಿ UPI ಪಾವತಿ ಎಷ್ಟು?

ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸರಾಸರಿ P2M UPI ವಹಿವಾಟಿನ ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು ₹577ರಷ್ಟಿದೆ. ಅಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ UPI ಪಾವತಿಯ ಮೊತ್ತವು ₹2,000ರ ಮಿತಿಗಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಣ್ಣ UPI ಪಾವತಿಗಳ ಬಹುಪಾಲು ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ.

MDR ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲ

MDR ಅನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ವಿಧಿಸುವ ತೆರಿಗೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ಇದು ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನ ಶುಲ್ಕವಾಗಿದ್ದು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ಪಾವತಿ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಗವಹಿಸುವವರ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

UPI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮುಂದಿನ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಪಾವತಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ.

UPI ಶೂನ್ಯ MDR ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ

ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯದ UPI P2M ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯ MDR ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಈ ಹಿಂದೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡಿದೆ.

2025ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯದ BHIM-UPI P2M ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ₹1,500 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತ್ತು.

ಇದರಿಂದ UPI ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಶೂನ್ಯ MDR ಇರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಂದೆಂದೂ ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಾಗಾದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ UPI ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ?

ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, “ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲಾ UPI ಪಾವತಿಗೂ 0.4% ಶುಲ್ಕ” ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಸರಿಯಲ್ಲ.

₹5,000 ಅನ್ನು ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರೆ MDR ಇಲ್ಲ. ₹50,000 ಅನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರೂ MDR ಇಲ್ಲ. ₹2,000 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪಾವತಿಗಳಿಗೂ ಈ MDR ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ನಿಗದಿತ ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ P2M ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ MDR ದರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಕೆಲವು ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಶೂನ್ಯ MDR ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ, ಟೆಲಿಕಾಂ, ವಿಮೆ, ಇಂಧನ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದರಗಳಿವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ UPI ಬಳಕೆದಾರರು MDR ಮತ್ತು ನೇರ UPI transaction fee ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮವು ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಭಾಗವಹಿಸುವವರ ಮೇಲಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ P2P UPI ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಇದರ ಹೊರಗಿವೆ.